काठमाडौं। यहि भदौ ९ देखि भृकुटीमण्डपमा सुरु हुने १८औँ नाडा अटो शोका प्रमुख आकर्षणमध्ये जी१ ह्युमनोइड रोबोट र गो२ क्वाड्रुपेड रोबोट रहनेछन्। तर, प्रदर्शनीमा देखिने यी रोबोटभन्दा ठूलो कथा नेपालको तीव्र गतिमा अघि बढिरहेको विद्युतीय सवारी संक्रमणको हो।
नेपालमा अहिलेसम्म करिब ६३ हजार विद्युतीय सवारीसाधन भित्रिइसकेका छन्। निजी आयातकर्ता र नेपाल विद्युत् प्राधिकरणको संयुक्त प्रयासमा करिब दुई हजार चार्जिङ स्टेसनको सञ्जालसमेत तयार भइसकेको छ। नेपाल भित्रिने विद्युतीय सवारीमध्ये ८० प्रतिशतभन्दा बढी चीनबाट आउने गरेका छन् भने बाँकी मुख्यतः भारतबाट आयात हुँदै आएका छन्।
यो परिवर्तन लामो समय लगाएर भएको होइन। पछिल्लो एक दशकमा नेपालमा विद्युतीय सवारीको प्रयोग तीव्र रूपमा बढेको हो। सवारीसाधनको आयात र प्रयोगको गति चार्जिङलगायत पूर्वाधारले सहज रूपमा धान्न सक्ने गतिभन्दा समेत तीव्र भएको विषय नाडा नेतृत्वले सार्वजनिक रूपमा स्वीकार गरिसकेको छ।
नाडाको स्वर्ण जयन्ती संस्करणको विशेषता यही हो—सवारीसाधनको बढ्दो उपस्थिति र त्यसलाई धान्न आवश्यक पूर्वाधारबीच देखिएको अन्तरलाई एउटै प्रदर्शनीस्थलमा प्रस्तुत गर्नु।
सवारीतर्फ विद्युतीय तथा हाइब्रिड मोडल विभिन्न मूल्य र आकारमा उपलब्ध छन्। नेपालको विद्युतीय सवारी बजारमा बलियो उपस्थिति बनाएको बीवाईडीसँगै स्टेलान्टिसको लगानी रहेको लीपमोटर, विश्वका विभिन्न ब्रान्डको स्वामित्व राख्ने समूहअन्तर्गतको जिली तथा सहरी प्रयोगका माइक्रो ईभीसहित एमजी र वुलिङ प्रदर्शनीमा रहनेछन्।
दुईपांग्रे सवारीतर्फ कनेक्टेड विद्युतीय मोटरसाइकल रिभोल्ट तथा नेपालमै डिजाइन र एसेम्बल हुने यात्रीले विद्युतीय मोबिलिटीको अर्को पक्ष देखाउनेछन्। यसले विद्युतीय सवारीको संक्रमण चारपांग्रेमा मात्र सीमित नभई दुईपांग्रे बजारमा समेत विस्तार भइरहेको संकेत गर्छ।
तर विद्युतीय सवारीको संख्या बढ्दै जाँदा त्यसलाई सञ्चालन गर्न आवश्यक पूर्वाधारको प्रश्न पनि उत्तिकै महत्वपूर्ण बन्दै गएको छ। यही कारण नाडा अटो शोमा चार्जिङ पूर्वाधारलाई समेत विशेष स्थान दिइएको छ।
प्रदर्शनीका आधिकारिक चार्जिङ पार्टनर जीआई चार्जरसहित एक्सिकम, जेभपोइन्ट र एयरचार्जले एसी तथा डीसी चार्जिङ प्रणाली प्रदर्शन गर्नेछन्। सवारीसाधनसँगै चार्जिङ प्रविधि प्रदर्शनले विद्युतीय सवारीको भविष्य केवल गाडीको बिक्रीसँग नभई त्यसलाई चलाउन आवश्यक पूर्वाधारसँग समेत जोडिएको सन्देश दिनेछ।
नाडाका अध्यक्ष सुरेन्द्रकुमार उप्रेतीका अनुसार नेपालमा विद्युतीय सवारी चार्जिङ पूर्वाधार विकासभन्दा छिटो भित्रिएको छ। उनका अनुसार यही वास्तविकतालाई स्वीकार गर्दै गाडी, चार्जर र यी दुवै क्षेत्रमा वित्त उपलब्ध गराउने पक्षलाई एउटै ठाउँमा ल्याएर व्यावहारिक छलफल गर्नु आवश्यक छ।
विद्युतीय सवारीको विस्तारसँगै त्यसको आधारभूत नीतिगत संरचनामा समेत परिवर्तन भइरहेको छ। नेपालमा विद्युतीय सवारी आयातमा लाग्ने कर प्रणालीमा हालै परिवर्तन भएको छ। मोटरको किलोवाट क्षमतामा आधारित कर प्रणालीबाट मूल्यमा आधारित ‘क्लिन इन्फ्रास्ट्रक्चर इन्भेस्टमेन्ट लेवी’मा सरेको व्यवस्थाले नेपाली ईभी बजारमा नयाँ बहस सिर्जना गरेको छ।
कर प्रणालीमा आएको परिवर्तनको प्रभाव सवारीको मूल्य, उपभोक्ताको माग, आयातकर्ताको रणनीति र बजार विस्तारमा पर्नेछ। त्यसैले नयाँ कर व्यवस्थाबाट प्रत्यक्ष प्रभावित हुने व्यवसायी तथा सरोकारवालाका लागि नाडा अटो शो नीतिगत विषयमा छलफल गर्ने महत्वपूर्ण थलोसमेत बन्ने देखिन्छ।
यसपटकको प्रदर्शनीमा रोबोटले दर्शकको ध्यान तान्नेछ। अत्याधुनिक प्रविधिको प्रदर्शनले अटोमोबाइल क्षेत्र अब केवल गाडी र इन्जिनमा सीमित नरहेको देखाउनेछ। तर रोबोट हेर्न पुगेको भीडले प्रदर्शनीस्थलमा नेपालको विद्युतीय सवारी बजारको अर्को महत्वपूर्ण कथा पनि भेट्नेछ—सवारीको संख्या तीव्र गतिमा बढिरहँदा त्यसलाई धान्ने पूर्वाधार, नीति र लगानीको संरचना अझै विकासकै क्रममा रहेको कथा।
त्यस अर्थमा १८औँ नाडा अटो शो नयाँ गाडी र प्रविधिको प्रदर्शनी मात्र होइन। यो नेपालमा भइरहेको विद्युतीय मोबिलिटी संक्रमणको अवस्था, सम्भावना र चुनौतीलाई एउटै फ्लोरमा हेर्ने अवसरसमेत बन्नेछ।
