काठमाडौँ । अभिनेता विपिन कार्कीले छोरीको उपचारका क्रममा भोगेको अनुभव सार्वजनिक गरेपछि निजी स्वास्थ्य संस्थामा हुने परीक्षण, उपचार खर्च र जटिल रोगको पहिचानबारे नयाँ बहस सुरु भएको छ।
कार्कीका अनुसार करिब तीन–चार महिनाअघि उनकी जेठी छोरी अचानक बिरामी परेकी थिइन्। परीक्षणका क्रममा उनी Juvenile Dermatomyositis (JDM) अर्थात् प्रतिरक्षा प्रणालीले आफ्नै शरीरका कोषिकामाथि आक्रमण गर्ने अटोइम्युन रोगबाट पीडित रहेको पछि खुलेको थियो।
तर, कार्कीको दाबीअनुसार प्रारम्भिक उपचारका क्रममा काठमाडौंस्थित मेडिसिटी अस्पतालमा छोरीको वास्तविक समस्या पहिचान हुन सकेन। पटक–पटक महँगा परीक्षण गरिए पनि उनलाई ‘भाइरल ज्वरो’ भएको भन्दै सामान्य औषधि तथा सिटामोलबाट उपचार गरिएको उनले बताएका छन्।
‘एकैपटक लाखौँ रुपैयाँको परीक्षण गराउने, फेरि त्यही प्रक्रिया दोहोर्याउने तर रोग के हो भन्ने पत्ता नलाग्ने अवस्था आयो,’ कार्कीले आफ्नो अनुभव सुनाएका छन्।
उपचारमा खर्च बढ्दै गए पनि छोरीको स्वास्थ्यमा अपेक्षित सुधार नआएपछि आफूले नै रोगबारे थप अध्ययन गर्न थालेको कार्कीको भनाइ छ। त्यस क्रममा अन्य चिकित्सकसँग परामर्श लिने क्रममा उनी बालरोग विशेषज्ञ डा. धर्मागत भट्टराईसम्म पुगे।
कार्कीका अनुसार डा. भट्टराईले छोरीको अवस्था हेरेपछि थप जाँच र रोग पहिचानको प्रक्रिया अघि बढाएका थिए। त्यसपछि सुरु भएको उपचारबाट छोरीको स्वास्थ्यमा उल्लेख्य सुधार आएको उनले बताएका छन्।
डा. भट्टराईसँगको भेटपछि आफूमा चिकित्सकप्रतिको धारणा नै परिवर्तन भएको कार्कीले बताएका छन्। ‘डा. धर्मागत भट्टराईलाई भेटेपछि डाक्टरहरू साँच्चै भगवान् हुन्छन् भन्ने लाग्यो। उहाँले त मेरो छोरी नै फिर्ता दिनुभयो,’ उनले भनेका छन्।
कार्कीले सुनाएको अनुभवले निजी अस्पतालमा बिरामीले व्यहोर्नुपर्ने उपचार खर्चसँगै रोग पहिचानको प्रक्रियामाथि पनि प्रश्न उठाएको छ। महँगा परीक्षण गरिँदा पनि जटिल रोग पहिचान हुन नसक्ने अवस्था भए त्यसको कारण के हो भन्ने प्रश्न उनको अनुभवपछि उठेको हो।
तर, कार्कीको भनाइका आधारमा मात्रै मेडिसिटी अस्पतालले गलत उपचार गरेको निष्कर्ष निकाल्न सकिँदैन। त्यसका लागि अस्पतालमा गरिएको परीक्षण, चिकित्सकीय रिपोर्ट, उपचार प्रक्रिया र सम्बन्धित चिकित्सकको धारणा आवश्यक हुन्छ। अस्पतालको पक्ष र उपचारसम्बन्धी विस्तृत विवरण सार्वजनिक नभएसम्म कार्कीको अनुभवलाई व्यक्तिगत दाबीका रूपमा नै लिनुपर्ने हुन्छ।
JDM जस्ता अटोइम्युन रोगका लक्षण अन्य सामान्य रोगसँग मिल्न सक्ने भएकाले रोग पहिचान जटिल हुन सक्छ। तर, बिरामीको अवस्था र लक्षणअनुसार समयमै थप परीक्षण तथा विशेषज्ञ चिकित्सकको परामर्श आवश्यक हुने कार्कीको अनुभवले देखाएको छ।
यसै क्रममा कार्कीले नेपालमा अटोइम्युन रोगसम्बन्धी अध्ययन, अनुसन्धान र चिकित्सकीय तालिमको अवस्थाबारे पनि प्रश्न उठाएका छन्। उनका अनुसार डा. भट्टराईले नेपालमा अटोइम्युन प्रणालीबारे निःशुल्क अध्यापन गराउने प्रयास गरे पनि पर्याप्त संस्थागत सहयोग नपाएको बताएका थिए।
‘नेपालमा अटोइम्युन सिस्टमका बारेमा किन पढाइ हुँदैन?’ कार्कीले स्वास्थ्य मन्त्रालय तथा सम्बन्धित निकायलाई प्रश्न गरेका छन्।
जटिल रोग पहिचानका लागि आवश्यक विशेषज्ञता र अनुसन्धानको अभाव भए बिरामीले उपचारका क्रममा धेरै चिकित्सक तथा स्वास्थ्य संस्थामा धाउनुपर्ने अवस्था आउन सक्ने उनको भनाइ छ।
छोरीको उपचारको प्रसंग सुनाउँदा कार्की भावुकसमेत बनेका थिए। आमाको तस्बिर देखाउँदा आफूले हेर्न नसक्ने भन्दै उनले भावुक प्रतिक्रिया दिएका थिए। त्यसपछि छोरीहरूको तस्बिर देखाउँदा पनि उनी केहीबेर भावुक बने।
छोरीको स्वास्थ्यमा सुधार आएपछि भने आफूलाई ठूलो राहत मिलेको कार्कीले बताएका छन्। उनका अनुसार अहिले छोरी करिब–करिब पूर्ण रूपमा निको हुने अवस्थामा पुगेकी छन्।
उपचारका क्रममा सहयोग गरेको भन्दै कार्कीले डा. भट्टराईप्रति भने विशेष आभार व्यक्त गरेका छन्। चिकित्सक र बिरामीको सम्बन्धभन्दा माथि उठेर आत्मीय सम्बन्ध बनेको उल्लेख गर्दै उनले भनेका छन्, ‘डाक्टर साब् त मेरो यतिबेला साथी हुनुभएको छ। म भएको ठाउँमा हजुर आउने होइन, मै घर आउँछु भन्नुहुन्छ।’
