काठमाडौं । चालू आर्थिक वर्षको फागुन मसान्तसम्म नेपाल भित्रिएको विप्रेषण रकम उल्लेखनीय रूपमा बढ्दै १४ खर्ब ४९ अर्ब ६५ करोड रुपैयाँ पुगेको छ। नेपाल राष्ट्र बैंक का अनुसार विप्रेषण आप्रवाहमा ३७.७ प्रतिशतको उच्च वृद्धि भएको हो।
अघिल्लो वर्षको सोही अवधिमा यस्तो वृद्धि दर ९.५ प्रतिशतमा सीमित थियो। गत फागुन महिनामै मात्रै एक खर्ब ८८ अर्ब ६४ करोड रुपैयाँ विप्रेषण भित्रिएको छ, जुन अघिल्लो वर्षको सोही महिनाको एक खर्ब ५१ अर्ब १९ करोडको तुलनामा उल्लेखनीय वृद्धि हो।
अमेरिकी डलरमा समेत विप्रेषण आप्रवाह बलियो देखिएको छ। समीक्षा अवधिमा ३१ प्रतिशतले वृद्धि भई १० अर्ब १५ करोड डलर पुगेको छ, जबकि अघिल्लो वर्ष यस्तो वृद्धि ७.१ प्रतिशत मात्र थियो।
केन्द्रीय बैंकका अनुसार खुद द्वितीय आय (खुद ट्रान्सफर) १५ खर्ब ९१ अर्ब ६६ करोड पुगेको छ, जुन अघिल्लो वर्षको ११ खर्ब ४९ अर्ब ३० करोडको तुलनामा उल्लेखनीय सुधार हो। यसले देशको बाह्य क्षेत्र थप सुदृढ हुँदै गएको संकेत गर्दछ।
वैदेशिक रोजगारीतर्फ भने केही मिश्रित संकेत देखिएको छ। समीक्षा अवधिमा नयाँ श्रम स्वीकृति लिने नेपालीको संख्या दुई लाख ७३ हजार ५३६ मा सीमित रहँदा पुनः श्रम स्वीकृति लिनेको संख्या दुई लाख ५१ हजार ९८५ पुगेको छ। अघिल्लो वर्षको तुलनामा नयाँ श्रम स्वीकृति लिने संख्या घटेको देखिन्छ।
बाह्य क्षेत्रका अन्य सूचकहरू पनि मजबुत देखिएका छन्। समीक्षा अवधिमा चालू खाता पाँच खर्ब ५२ अर्ब ८५ करोड रुपैयाँले बचतमा रहेको छ, जुन अघिल्लो वर्षको एक खर्ब ९७ अर्ब ३ करोडको तुलनामा झन्डै तीन गुणाले बढी हो। अमेरिकी डलरमा पनि चालू खाता बचत बढेर तीन अर्ब ८८ करोड पुगेको छ।
त्यस्तै, प्रत्यक्ष वैदेशिक लगानी (एफडीआई) पनि बढेको छ। फागुन मसान्तसम्म १० अर्ब ८४ करोड रुपैयाँ (इक्विटी मात्र) भित्रिएको छ, जुन अघिल्लो वर्षको ८ अर्ब ४७ करोडको तुलनामा सुधार हो।
सबैभन्दा महत्वपूर्ण रूपमा, शोधनान्तर स्थिति पनि मजबुत बन्दै गएको छ। समीक्षा अवधिमा ६ खर्ब ५८ अर्ब ३५ करोड रुपैयाँ बचतमा रहेको छ, जुन अघिल्लो वर्षको ३ खर्ब १० अर्ब ३७ करोडको तुलनामा दोब्बरभन्दा बढी हो।
उच्च विप्रेषण आप्रवाह, चालू खाता बचत र सुदृढ शोधनान्तर स्थितिले नेपालको बाह्य क्षेत्र बलियो अवस्थामा रहेको देखिएको छ। तर वैदेशिक रोजगारीतर्फ नयाँ श्रम स्वीकृति घट्दै जानु भने चिन्ताको विषय हो।
