काठमाडौं । संखुवासभा जिल्लाको भोटखोला गाउँपालिकामा निर्माण हुन लागेको १,०६३ मेगावाट क्षमताको माथिल्लो अरुण अर्धजलाशययुक्त जलविद्युत आयोजनामा गैह्र आवासीय नेपाली (एनआरएन) तथा विदेशमा रोजगारीमा रहेका नेपालीका लागि झण्डै १२ अर्ब ९५ करोड रुपैयाँ बराबरको सेयर निष्कासन गर्ने प्रस्ताव गरिएको छ ।
नेपाल विद्युत प्राधिकरण (नेपाल विद्युत प्राधिकरण)को नेतृत्वमा अघि बढेको यस आयोजनाको निर्माण अवधिको व्याजबाहेक लागत १ अर्ब ५१ करोड २७ लाख अमेरिकी डलर (करिब २ खर्ब १३ अर्ब २९ करोड रुपैयाँ) हुनेछ भन्ने अनुमान गरिएको छ । निर्माण अवधिको व्याजसहित कुल लागत २ खर्ब ३९ अर्ब ७९ करोड रुपैयाँ पुग्नेछ ।
आयोजनामा ३० प्रतिशत अर्थात ७१ अर्ब ९४ करोड रुपैयाँ स्व–पूँजी (इक्विटी) रहनेछ भने ७० प्रतिशत अर्थात १ खर्ब ६७ अर्ब ८५ करोड रुपैयाँ ऋणमार्फत जुटाइनेछ।
एनआरएन र वैदेशिक रोजगारीमा रहेका नेपालीका लागि कुल ४९ प्रतिशत साधारण शेयरमध्ये १८ प्रतिशत छुट्याइएको छ। साथै— १० प्रतिशत (७ अर्ब १९ करोड) आयोजना प्रभावित तथा संखुवासभाबासीलाई, १८ प्रतिशत (१२ अर्ब ९५ करोड) देशभरका सर्वसाधारणलाई, २ प्रतिशत (१ अर्ब ४४ करोड) पिछडिएको क्षेत्रलाई र ७१ करोड ९४ लाख प्रवर्द्धक संस्थाका कर्मचारीलाई छुट्याइएको छ।
आयोजनाका प्रवर्द्धक कम्पनी अपर अरुण हाइड्रो–इलेक्ट्रिक लिमिटेड हो, जसमा प्राधिकरणको ४१ प्रतिशत संस्थापक शेयर (२९ अर्ब ४९ करोड) रहनेछ । अन्य लगानीकर्ता संस्थाहरूमा सहायक कम्पनी, कर्मचारी सञ्चय कोष, बीमा तथा पुनर्बीमा कम्पनी, नागरिक लगानी कोष, एचआईडीसीएल, प्रदेश तथा स्थानीय सरकार र नेपाल टेलिकमसमेत छन्।
वित्तीय समायोजनका मुख्य बुँदा
कुल ऋणको ४५ प्रतिशत सहुलियतपूर्ण सहवित्तीयकरणबाट जुटाइने (७५ अर्ब ५३ करोड)
५० अर्ब ३६ करोड बराबरको ऊर्जा बन्ड (Energy Bond) जारी गर्ने
बैंक तथा वित्तीय संस्थाबाट सहवित्तीयकरणमार्फत ४१ अर्ब ९६ करोड संकलन
प्राधिकरणका कार्यकारी निर्देशक मनोज सिलवालका अनुसार मिश्रित लगानी प्रणालीले लागत कम गर्ने, जोखिम न्यूनीकरण गर्ने र आन्तरिक पूँजीको अधिकतम उपयोग गर्ने लक्ष्य रहेको छ।
आयोजना सञ्चालनमा आएपछि पहिलो वर्षमै २७ अर्ब ९० करोड रुपैयाँ आम्दानी हुने प्रक्षेपण छ। ८ वर्षसम्म वार्षिक ३ प्रतिशत मूल्यवृद्धि गणना गर्दा आयोजनाको वार्षिक आम्दानी ३४ अर्ब ५९ करोड पुग्नेछ।
औसत पीपीए दर सुरुमा ६.३ रुपैयाँ प्रतियुनिट रहनेछ भने मूल्यवृद्धिपछि ७.८ रुपैयाँ प्रतियुनिट पुग्ने अनुमान गरिएको छ। आयोजनाबाट वार्षिक ४ अर्ब ५३ करोड युनिट विद्युत उत्पादन हुनेछ।
हाल आयोजनाको निर्माणपूर्वका काम तीव्रगतिमा भइरहेको छ। विद्युतगृह (छोङराङ)देखि बाँधस्थल (चेपुवा)सम्म २१ किमि पहुँच सडक निर्माण भइरहेको छ। अरुण नदीमा ७० मिटर लामो स्टील आर्क पुल बन्ने कार्य पनि जारी छ।
ऊर्जा, जलस्रोत तथा सिँचाइ मन्त्री तथा प्राधिकरणका अध्यक्ष कुलमान घिसिङले आयोजनालाई पूर्ण रूपमा स्वदेशी लगानीमा निर्माण गर्न लागिएको बताउँदै, एनआरएन, विदेशमा रहेका नेपाली, प्रभावित क्षेत्रका नागरिक र सर्वसाधारण सबैले लगानी गर्न पाउने व्यवस्था गरिएको जानकारी दिए।
